The Summer School on Forced Displacement was held at the Faculty of Political Science of the University of Belgrade from July 17 to 29, 2023. The Programme was created by professors and researchers from Boston University (BU) and the Faculty of Political Science (FPN).

The participants of the Summer school were undergraduate, MA and PhD students of Boston University, University of Belgrade and Sarajevo School of Science and Technology. The School’s intensive two-week programme included presentations by prominent experts from various fields and sectors, discussions and practical workshops.

The broader context of forced displacement was presented by prof. dr. Maja Kovačević and prof. dr. Natalija Perišić from the FPN, in their presentations on forced migration policies and practices in the European Union and Serbia. Marta Stojić Mitrović from the Ethnographic Institute SANU and Nidžara Ahmetašević, a journalist, spoke about the relations between the countries on the Western Balkan migration route, the repercussions of their efforts to become EU member states and the consequences for border regimes. Prof. dr Danica Šantić from the Faculty of Geography pointed out the characteristics of the so-called migration crisis in Serbia and migrant journeys. The specifics of the positions of forcibly displaced children were elaborated by assistant Violeta Marković and prof. dr. Natalija Perišić from the FPN, together with Marijana Hameršak from the Institute of Ethnology and Folklore Research from Zagreb. The gender dimension of forced displacement was discussed by prof. dr. Katarina Lončarević from the FPN, Lidija Đorđević, activist of CSO “Atina” and prof. dr. Carrie Preston from the BU. Fabrizio Foschini, political analyst of the Afghan Analytical Network, Draga Šapić, psychologist from CSO “PIN”, Nataša Todorović from the Serbian Red Cross and prof. Dr. Muhammad Zaman from BU focused on the life in transit and reception centres. The security aspects of forced displacement were the focus of presentations given by prof. dr. Filip Ejdus from the FPN, prof. dr. Damir Kapidžić from the University of Sarajevo and professor for practice in international relations Vesko Garčević from the BU. Marina Lažetić from the BU presented the results of her research on attitudes towards migrants in Serbia. Experiences and incentives for research and work with migrants were discussed by prof. dr. Danilo Mandić from Harvard University, Assistant Professor Stefan Surlić from the FPN, Duško Petrović from the University of Zagreb and Dženet Koko, activist.

Representatives of numerous national and international organizations that provide various types of support and assistance to forced migrants shared their experiences with the participants of the Summer School. Bojan Stojanović from UNHCR presented the work with refugees and internally displaced persons in a historical perspective, Jelena Šurlan from KIRS pointed out the Government’s policy in the area of forced migration, while Gordana Grujučić from “Group 484”, Marko Štambuk from “Beogradski center for human rights”, Lidija Đorđević and the group for the advocacy of migrant women’s rights from “Atina”, Sara Ristić from “Klikativ”, Radoš Đurović from the “Center for the Protection of Asylum Seekers”, Maja Dragojević and Rajko Matuško from the “Center for Crisis Policy and Response ”, Andrea Rudnik from “Team Bronsville”, Kaitlin Roberson and Kasandra Stewart from “Rio Valley Relief Project”, Hope Barker from “BVMN” presented their work with forced migrants in different contexts. Teodora Jovanović from the Ethnographic Institute SANU organized a sensory walk through the city, with an accent on migrant topos and Maja Savić Bojanić from the Sarajevo School of Science and Technology showed the students practical aspects of migrant experiences. Prof. dr. Puja Ahmadi from the BU led workshops on the artistic representation of forced migration.

Women on the Move – WEMov, a COST project, brings together researchers focused on the role and participation of female migrants in the construction of Europe. Combining approaches from history, sociology, demography, economics, anthropology, political science and art, the researchers show how migrant women changed Europe’s past and present. On June 6, 2023, Natalija Perišić presented her work on the topic „Migrant women in theory and research – a view from the Western Balkans“ as part of the training session for this project, which was held at the Faculty of Economics of the University of Tuzla. She pointed out the (un)justification of the discourse on the so-called feminization of migration and the position of gender in migration studies. Speaking about the global perspective, she pointed out the specifics of the absence/presence of gender in the analysis and research of forced and voluntary migration in the Western Balkans.

Studenti master studija Fakulteta političkih nauka posetili su “Grupu 484” 1. juna 2023. godine. Miroslava Jelačić i Gordana Grujičić, ekspertkinje za pravo “Grupe 484”, upoznale su studente i njihovu profesoricu sa kratkim istorijatom “Grupe 484”, koja je započela sa radom još sredinom 1990-ih sa prihvatom tzv. starih izbeglica, tj. onih koji su u Srbiju došli kao posledica rata u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, a zatim i interno raseljenih lica sa Kosova. Nakon višedecenijskog rada, “Grupa 484” danas predstavlja jednu od grassroot organizacija u oblasti i bavi se migracijama iz okvira razvoja, integracije, prisilnog iseljenja itd. Brojni eksperti i volonteri grupe angažovani su na projektima usmernim u pravcu kreiranja društva otvorenog za migrante i migracije, a javne aktivnosti koje sprovode imaju za cilj da premoste jazove između domaće i migrantske populacije.

Studenti master studija Fakulteta političkih nauka posetili su Centar za azil u Krnjači 7. aprila 2023. godine. Đurđa Šurlan, Direktorka Centra, upoznala je studente i profesore sa kratkim istorijatom Centra, koji je započeo sa radom još 1992. godine, kada su izbeglice iz bivše Jugoslavije počele da dolaze u tadašnju Saveznu Republiku Jugoslaviju. Od 2014. godine Centar smešta tražioce azila iz država Bliskog istoka i Severne Afrike. Direktorka je predstavila rad Centra i usluge koje on pruža tražiocima azila i ukazala na dobre prakse koje se primenjuju u Centru u cilju integracije migranata. U saradnji sa međunarodnim i domaćim nevladinim organizacijama, Centar za azil obezbeđuje podršku za decu koja žive u Centru, koja sadrži niz različitih radionica prilagođenih njihovom uzrastu. Zaposleni u Centru, u koordinaciji sa zaposlenima iz nevladinog sektora, ali i drugih sektora države (zdravstva, socijalne zaštite i zapošljavanja) ulažu napore u obezbeđivanje prilika za zapošljavanje tražioca azila u Srbiji. Trenutno, u centru su smešteni porodice, a broj korisnika je višestruko ispod kapaciteta koje Centar nudi, s obzirom na odlazak velikog broja iregularnih migranata iz Srbije.

Članovi MIGREC tima, Natalija Perišić, Dejan Pavlović, Danica Šantić i Danijela Pavlović posetili su ICMPD u periodu od 24. do 27. marta 2023. godine, kako bi omogućili razmenu znanja na regionalnom nivou i promovisali MIGREC projekat kroz istraživanje mogućnosti za buduću sinergiju i saradnju. Ispred Međunarodnog centra za razvoj migracione politike (ICMPD), sastanku su prisustvovali Aleksandar Malejev, Projektni menadžer, Veronika Bliger, Rukovoditeljka istraživanja i Irina Lisak, Rukovoditeljka projekata. ICMPD je aktivan u preko 90 zemalja i ima regionalni pristup u svom radu kako bi stvorio efikasnu saradnju i partnerstva duž migracionih ruta. Prioritetni regioni su Afrika, Istočna Evropa i Centralna Azija, Mediteran, Putevi svile, Zapadni Balkan i Turska. ICMPD-ov pristup od tri stuba u upravljanju migracijama – strukturalno povezivanje istraživanja, dijalog o migracijama i izgradnja kapaciteta – doprinosi boljem razvoju migracione politike.

Na sastanku se razgovaralo o regionalnim migracionim dešavanjima na Zapadnom Balkanu, angažovanju dijaspore, Praškom procesu i trostrukom pristupu koji teži sveobuhvatnom, održivom i ka budućnosti orijentisanom upravljanju migracijama. U tom cilju, saradnja sa ICMPD-om je veoma važna za MIGREC jer će omogućiti analizu trenutnih i potencijalnih migracionih tokova ka evropskim zemljama prijema, pratiti i ispitati situaciju u glavnim zemljama porekla migranata i razviti mere za bolje prepoznavanje i kontrolu migracionih kretanja. ICMPD je pozvao MIGREC da se poveže sa njima i učestvuje u njihovim istraživačkim aktivnostima.

U istom periodu, članovi MIGREC tima posetili su Institut za humanističke nauke (IWM), čiji je Direktor, gospodin Ivan Vejvoda, član Savetodavnog odbora MIGREC-a. Od suštinskog značaja za misiju IWM-a je dopiranje do različitih zainteresovanih strana, uključujući one koji utiču na mišljenje i kreatore politike. IWM organizuje javna predavanja, debate i konferencije, objavljuje knjige, članke i digitalne razmene. Uz gospodina Vejvodu, ispred IWM-a, sastanku su prisustvovale Ajše Kaglar, Stalni saradnik i profesor Socijalne i kulturne antropologije na Univerzitetu u Beču i Katerina Koči, Direktorka istraživanja.

Istaknuto je da održivost MIGREC-a zahteva pronalaženje novih partnera i novih projekata. Takođe, naglašeno je da MIGREC treba da okupi naučnike, kreatore politika i praktičare iz različitih disciplina i da bi bilo veoma korisno organizovati neku vrstu prakse za doktorande ili druge istraživače koji mogu doći u kontakt sa MIGREC-om i na taj način ostvariti saradnju između različitih institucija. Kada su u pitanju doktorske studije MIGREC-a iz oblasti migracione politike, ponuđena je podrška u smislu njihovog potencijalnog unapređenja, ukoliko je to potrebno, i usklađivanja sa programskom strukturom i mobilnošću Nacionalnog istraživačkog centra kompetencija za studije migracija i mobilnosti.

Doktorandkinja Nataša Milošević sa Fakulteta političkih nauka boravila je u dvonedeljnoj studijskoj poseti u Solunu od 12. do 26. marta 2023. godine.

U okviru studijske posete, povodom proslave 60 godina postojanja najstarijeg Arheološkog muzeja u Grčkoj, ona je posetila izložbu posvećenu istoriji Soluna, grada koji ima epitet „majke migracija“ zbog intenzivnih viševekovnih imigracija. Kroz izložbenu postavku predstavljeni su elementi grčke, jevrejske i orjentalne kulture, koji su izvršili snažan uticaj na socijalno-kulturni i prostorni identitet grada.

U okviru svog istraživačkog rada na temu doktorske disertacije „Politika integracije prisilnih migranata na tržište rada od 2015. do 2022. godine u Republici Grčkoj“, Nataša Milošević je posetila Univerzitet York City Campus, gde se svake godine organizuje letnja škola na temu migracija. U univerzitetskoj biblioteci prikupila je korisne podatke za potrebe svog istraživanja.

Tokom studijske posete, a u okviru realizacije istraživanja na temu disertacije, Nataša Milošević je sprovela intervjue sa ekspertima iz oblasti zapošljavanja migranata i upravljanja migracijama, predstavnicima Crvenog krsta u Grčkoj, Caritasa, Ecopolisa i organizacije Pervolarides of Thessaloniki.

Takođe, posetila je društveni klub, najstarije nevladine organizaciju u Grčkoj „Ecopolis“ koja pruža pomoć i podršku izbeglicama i Multifunkcionalni centar Crvenog krsta u Grčkoj, u okviru koga se realizuju aktivnosti savetovanja i podrške izbeglicama i tražiocima azila.

Ova studijska poseta omogućila je Nataši Milošević da završi deo istraživanja u okviru doktorske disertacije, koji se sastojao u obavljanju polustruktruiranih intervjua sa zainteresovanim stranama na temu politike integracije prisilnih migranata u Republici Grčkoj.

Međunarodna konferencija „Migracije na Zapadnom Balkanu – promišljanje narativa o krizi“, u okviru projekta “Migration, Integration and Governance Research Centre“ (MIGREC), održana je na Fakultetu političkih nauka u Beogradu, od 2. do 3. februara 2023. godine.

Konferenciju su otvorili dekan Fakulteta političkih nauka Univerziteta u Beogradu, prof. dr Dragan R. Simić i prodekanka za studije prvog stepena visokog obrazovanja i koordinatorka projekta MIGREC, prof. dr Natalija Perišić.

Moderatori, izlagači i učesnici Konferencije bili su vodeći akademici, stručnjaci i istraživači iz oblasti migracija iz svih zemalja regiona Zapadnog Balkana, odnosno iz Albanije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Srbije, Kosova*, Severne Makedonije i Hrvatske, kao i iz drugih država, Engleske, Grčke, Poljske, Italije i Turske.

Oblast migracija u regionu Zapadnog Balkana najčešće se ispituje u kontekstu negativnih demografskih promena, a sam region se uobičajeno usko vidi kao tranzitna zona, region „slanja“ i region koji predstavlja migrante kao bezbednosnu pretnju. Nasuprot ovakvoj dominantnoj perspektivi, konferencija je imala za cilj drugačije sagledavanje migracija u regionu. Učesnici konferencije prezentovali su rezultate svojih naučnih radova i diskutovali o načinu na koji migracioni tokovi, procesi, odnosi i prakse doprinose političkom, ekonomskom i društvenom razvoju unutar regiona. Plenarni izlagač prof. Rasel King fokusirao se na pitanja položaja studija migracija u savremenim uslovima, dok je druga plenarna izlagačica, Angeliki Dimitriadi problematizovala posledice Novog akta o migracijama i azilu, i to po države Zapadnog Balkana.

Konferencija je organizovana oko panela o perspektivama u pogledu migracijama u državama Zapadnog Balkana, kriznog uokviravanja migracija, nasilja i migracija u post-konfliktnim društvima, tranzicijama iz regularnosti u iregularnost u oblasti migracija, kritičkim narativima i diskursima o migrantima, te preispitivanju koncepta integracije iz iskustava dece i porodice migranata.

Učesnici su imali prilike za razmenu znanja i iskustava, umrežavanje i diskusiju o prilikama i izazovima za unapređenje istraživanja, politika i praksi.

Agenda MIGREC, 2_3 Feb 2023

Members of the MIGREC team, Nataša Milošević, Tamara Milanov and Ljiljana Ćumura from the University of Belgrade – Faculty of Political Science, participated in a one-week study visit in Athens, Greece.

During the visit, MIGREC researchers and PhD candidates had meetings, interviews and fruitful discussions with the representatives of several national and international organizations, such as the United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR), International Organization for Migration (IOM), Doctors without borders/Médecins Sans Frontières (MSF), International Rescue Committee (IRC) and Arsis – Association for the Social Support of Youth.

Nataša Milošević, PhD candidate at the University of Belgrade – Faculty of Political Sciences, Department for Social Policy and Social Work, is writing a PhD thesis titled “Policies of Integration of forced migrants into the Labour Market from 2015 to 2022 in the Republic of Greece”. This study visit was an excellent opportunity for her to collect data and various perspectives from the actors involved in the process of managing the integration of forced migrants in Greece. In accordance with the research plan as part of her doctoral dissertation, Nataša conducted semi-structured interviews with IOM, UNHCR and IRC representatives.

Tamara Milanov and Ljiljana Ćumura, both PhD candidates at the University of Belgrade – Faculty of Political Sciences, Department for Social Policy and Social Work, are doing research on the topic “Complementarity of public policies and programs of international organizations in the field of migrant health care – lessons learned since 2015”. Through the meetings with representatives of MSF, IOM and ARSIS they had a chance to learn more about experience, activities, projects and initiatives regarding migrant health care and well-being not only in Greece but in North Balkan, as well.

The study visit was held from December 9 to 16, 2022 within the H2020 Migration, Integration and Governance Research Center (MIGREC) project.